Kinh nghiệm chọn trường, du lịch, mua sắm và đời sống thường bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: tiền của gia đình nên đi về đâu trước? Chúng tôi làm việc với nhiều phụ huynh và thấy ba nhóm chi phí hay va chạm nhau nhất. Đó là học phí của con, chi tiêu sinh hoạt hằng ngày và mong muốn được nghỉ ngơi cùng nhau. Mỗi khi đầu năm học hay mùa hè đến, áp lực này lại tăng lên rõ rệt.
Điều đáng nói là đây không phải chuyện ai đúng ai sai. Hầu hết gia đình đều muốn con học tốt và cũng muốn cả nhà có vài ngày thư thả bên nhau. Vấn đề nằm ở chỗ tiền thì có hạn. Vì vậy, cần một cách phân bổ rõ ràng ngay từ đầu, thay vì để mọi thứ diễn ra theo cảm tính rồi tới đâu hay tới đó.
Áp lực tài chính khi nhiều khoản chi dồn cùng lúc
Học phí thường nhích lên theo từng năm học. Chi phí sinh hoạt thì gần như đã ngốn phần lớn thu nhập. Khi mọi thứ cùng đến một thời điểm, khoản dành cho du lịch thường bị đẩy xuống cuối danh sách. Điều đó không có nghĩa gia đình không muốn đi chơi. Đơn giản là họ phải lo những việc cấp bách trước đã.
Có một chị khách hàng từng kể với chúng tôi rằng cả năm chị chỉ nghĩ đến việc đóng học phí cho hai con. Đến mùa hè, hai đứa nhỏ hỏi sao nhà mình không đi đâu như bạn bè. Chị cảm thấy có lỗi dù đã cố hết sức. Câu chuyện ấy khá phổ biến. Áp lực còn lớn hơn khi lướt mạng xã hội và thấy các gia đình khác liên tục khoe chuyến đi. Ta dễ vô thức nghĩ nhà mình đang thiệt thòi.
Cách phân bổ ngân sách giữa các nhu cầu
Nguyên tắc đầu tiên chúng tôi hay nhắc là lo khoản thiết yếu trước. Học phí, sinh hoạt cơ bản và chi phí y tế cần được bảo đảm đầy đủ. Phần còn lại mới tới lượt giải trí và du lịch. Nghe thì dễ, nhưng nhiều nhà làm ngược lại: thấy dư đâu chi đó, đến lúc cần đóng học phí thì đã cạn túi.
Quỹ dự phòng là khoản thứ hai nên tách riêng. Khi để quỹ này ngoài ngân sách chi tiêu hằng tháng, gia đình sẽ chủ động hơn trước những phát sinh bất ngờ như sửa xe, khám bệnh hay đóng thêm lệ phí lớp học. Quỹ này không nên bị lấy ra cho việc vui chơi, bởi khi đó nó mất tác dụng bảo vệ cả nhà.
Thay vì gom mọi thứ vào một khoản tiết kiệm chung, bạn nên lập quỹ riêng cho từng mục tiêu. Chẳng hạn, mỗi tháng trích ra một khoản nhỏ cho chuyến đi cuối năm. Số tiền có thể chỉ vài trăm nghìn đồng, nhưng đều đặn qua nhiều tháng sẽ thành một khoản đáng kể mà không đụng tới chi phí thiết yếu.
Cân đối giữa đầu tư giáo dục và trải nghiệm cho con
Đầu tư cho giáo dục và cho trải nghiệm không nhất thiết loại trừ nhau. Nhiều phụ huynh nghĩ cho con đi chơi là lãng phí, nhưng một chuyến đi đôi khi trở thành bài học sống động về địa lý, lịch sử hay văn hoá. Bạn cũng có thể kết hợp học và chơi ngay tại nhà. Cho con nghe và hát theo bài hát tiếng Anh cho trẻ mầm non và app học chuẩn là cách vừa học vừa chơi, mà không tốn thêm nhiều cho các khoá học truyền thống.
| Nhóm chi phí | Cách phân bổ hợp lý |
|---|---|
| Học phí, chi phí thiết yếu | Ưu tiên bảo đảm đầy đủ trước tiên |
| Quỹ dự phòng | Trích lập riêng, tách khỏi ngân sách hằng tháng, không dùng cho việc khác |
| Du lịch, nghỉ dưỡng | Tiết kiệm đều đặn theo mục tiêu riêng, hạn chế vay mượn |
Kinh nghiệm cân bằng chi tiêu cho cả gia đình
Khi tham khảo kinh nghiệm chọn trường, du lịch, mua sắm và đời sống, điều chúng tôi thấy hữu ích nhất là tư duy tối ưu thay vì cắt bỏ. Gia đình không cần hạ thấp chất lượng sống để tiết kiệm. Chỉ cần chọn đúng nơi để chi tiền, đúng thời điểm và đúng mức.
Với những ai muốn đi chơi mà vẫn kiểm soát được chi phí, các điểm đến gần và vừa túi tiền là lựa chọn đáng cân nhắc. Chúng tôi từng chia sẻ về kinh nghiệm du lịch thác Bản Giốc, một điểm đến trong nước có chi phí phải chăng, khá hợp với các gia đình đang cân đối ngân sách. Chuẩn bị lịch trình gọn và đặt phương tiện từ sớm là đã tiết kiệm được kha khá.
Những chuyến đi khám phá thiên nhiên thường nhẹ túi hơn các kỳ nghỉ cao cấp. Bạn có thể tham khảo kinh nghiệm du lịch Mèo Vạc Hà Giang, nơi có nhiều trải nghiệm đáng nhớ cho cả gia đình mà vẫn giữ ngân sách ở mức hợp lý.
Nếu gia đình đang tính chuyện cho con đi học xa, hãy tính toán thật kỹ ngay từ đầu. Bạn nên đọc thêm lưu ý về giáo dục quốc tế trước khi quyết định để có cái nhìn đầy đủ trước khi cam kết một khoản chi lớn như vậy.
Kết luận
Lập kế hoạch chi tiêu rõ ràng giúp gia đình không phải chọn giữa việc học và việc nghỉ ngơi. Khi đã chuẩn bị tài chính từ sớm, bạn vừa lo được tương lai học hành cho con, vừa có những khoảng thời gian bên nhau qua các chuyến đi hợp với ngân sách thực tế.
Chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng không cần những chuyến đi xa tốn kém mới tạo được kỷ niệm. Một buổi cắm trại gần nhà hay chuyến đi ngắn ngày được chuẩn bị chu đáo đôi khi có giá trị tinh thần không kém một kỳ nghỉ nước ngoài.
Hãy nói thẳng với con về giới hạn ngân sách. Khi con được cùng lên kế hoạch tiết kiệm, cùng đặt mục tiêu và theo dõi tiến độ, con sẽ hiểu hơn về giá trị của sự kiên nhẫn. Đó cũng là một bài học tài chính con mang theo lâu dài.